Meslek Kanunu

Sayın Gürsel Tekin,

Yürütmekte olduğumuz halk sağlığı temelli mesleki çalışmalar ve beslenme politikalarının güçlendirilmesine yönelik süreçlerde sağladığınız katkı ve gösterdiğiniz ilgi için teşekkür ederim. Kamu yararına yönelik konularda bilgi paylaşımına açık yaklaşımınız, yürütülen çalışmalarda önemli bir destek niteliği taşımaktadır.

Toplumsal sağlık, meslek standartlarının geliştirilmesi ve bilimsel temelli politika önerilerinin güçlendirilmesine yönelik tüm süreçlerde gösterdiğiniz yapıcı tutum için teşekkür eder, çalışmalarınızda başarılar dilerim.

Uzm. Dyt. Nurettin Şahinli

Türk Diyetisyenler Birliği Yasası - TBMM Görüşmesi
Cumhuriyetimizin 102. Yılı

TÜRK DİYETİSYENLER BİRLİĞİ YASASI

MESLEKİ ÖZGÜRLÜK VE HALK SAĞLIĞI İÇİN ZORUNLU BİR ADIM

Türkiye Diyetisyenlik mesleği adına yürütülen bu kampanya, mesleğimiz ve Halk Sağlığının geleceği için hayati önem taşımaktadır.

TBMM Görüşmesi

18 Kasım 2025

14:00

Prof. Dr. Vedat BİLGİN

TBMM Sağlık Komisyonu Başkanı

GİRİŞ

Türkiye'de beslenme, sadece bireysel bir tercih değil, doğrudan ulusal sağlık güvenliğini ilgilendiren stratejik bir alandır. Ancak bugün hâlâ, diyetisyenlik mesleğini düzenleyen bağımsız bir kanun ve yasal oda yapılanması bulunmamaktadır. Bu eksiklik, hem halk sağlığını hem de sağlık sistemimizin etkinliğini zayıflatmaktadır.

60.000 Diyetisyen Mezunu

Yaklaşık 60 bin diyetisyen mezunu olmasına rağmen; mesleğin yetki sınırları, denetimi ve kamusal rolü net bir sistematik içinde tanımlanmadığı için, ülke olarak bu potansiyeli kullanamıyoruz.

Avrupa Standartları

Avrupa'da diyetisyenlik, kanunla tanımlanmış, oda veya konsey yapısı altında organize olmuş bir meslektir. Bu yapı, hem bilimsel uygulama güvenliğini, hem de halk sağlığı koordinasyonunu sağlar.

ACİL ÖNLEM GEREKTİREN TEHDİTLER

DENETİMSİZ ZAYIFLAMA ÜRÜNLERİNİN SATIŞI

Türkiye genelinde, aktarlar ve internet satış platformlarında "zayıflama çayı", "bitkisel hap", "karışım" adıyla satılan ürünler, ciddi bir halk sağlığı krizine dönüşmüştür. Bu ürünler bilimsel onaydan geçmemekte, içeriklerinde ilaç etken maddeleri bulunabilmektedir.

Son yıllarda bu ürünler nedeniyle karaciğer ve böbrek yetmezliği, kalp ritim bozuklukları ve ani ölümler yaşanmaktadır.

Diyetisyen denetimi olmadan hiçbir zayıflama ürünü piyasaya sunulmamalıdır.

YETKİSİZ UNVAN KULLANIMI VE BİLİMSEL EROZYON

Diyetisyenlik diploması olmayan kişilere verilen yeterli olmayan sertifika ve benzeri eğitim belgeleri ile hizmet veren kişiler toplum sağlığını büyük ve önemli ölçüde geri dönüşü olmayan zararlar vermiştir. Vermeye devam etmektedir.

"Beslenme koçu", "yaşam danışmanı", "online diyetisyen" gibi unvanlarla lisanssız kişilerin hizmet vermesi, halk sağlığını tehdit etmektedir.

Diyetetik eğitimi olmayan kişiler tarafından verilen tavsiyeler; yanlış ilaç-besin etkileşimleri, yetersiz beslenme planları ve yeme bozukluklarının artışıyla sonuçlanmaktadır.

Bu durum, yalnızca bireysel değil, toplumsal sağlık güvenliğini zedeleyen bir kaosa dönüşmüştür.

SAĞLIKLI BESLENME: TEMEL BİR İNSAN HAKKIDIR

İnsan sağlığına doğrudan dokunan tüm alanlarda hastaneler, okullar, cezaevleri, yurtlar, fabrikalar, huzurevleri, belediye aşevleri ve askeri kurumlar dahil en az bir diyetisyen bulundurmak yasal zorunluluk haline getirilmelidir.

Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları
  • Tıbbi beslenme tedavisi hastalığın seyrini doğrudan etkiler
  • Diyetisyenler tedaviye entegre beslenme planı yapar
  • Malnütrisyon ve obezite kaynaklı komplikasyonları önler
  • Hasta memnuniyetini ve tedavi başarısını artırır
  • Sağlık Bakanlığı standartlarına uyumu sağlar
Eğitim Kurumları
  • Çocukların fiziksel ve zihinsel gelişimi beslenmeden etkilenir
  • Okul menülerinde enerji ve besin dengesi uzmanlık ister
  • Sağlıklı beslenme alışkanlıkları erken yaşta kazandırılır
  • Obezite ve yetersiz beslenme riskleri azaltılır
  • Gıda güvenliği ve hijyen kuralları diyetisyen denetimiyle sağlanır
Ceza İnfaz Kurumları
  • Sağlıklı beslenme temel insan hakkıdır
  • Diyetisyen kontrolü toplu beslenme hatalarını önler
  • Kronik hastalığı olan mahkûmlar için özel diyet hazırlanır
  • Yetersiz beslenmeye bağlı sağlık harcamaları azalır
  • İnsan hakları ve sağlık mevzuatına uyum sağlanır
Huzurevleri ve Yaşlı Bakım Merkezleri
  • Yaşlı bireylerde enerji ve protein ihtiyacı farklıdır
  • Diyetisyenler kronik hastalıklara uygun menü planlar
  • Yutma güçlüğü ve sindirim sorunları için özel menüler oluşturulur
  • Malnütrisyon ve kas kaybı riski azaltılır
  • Yaşam kalitesi ve bakım standartları yükselir
Askeri Birlikler ve Güvenlik Kurumları
  • Askeri performans doğru beslenmeye bağlıdır
  • Diyetisyen kontrolüyle enerji ve sıvı dengesi korunur
  • Aşırı yorgunluk ve sakatlanma riski azalır
  • Moral ve dayanıklılık düzeyi artar
  • Kurumsal sağlık standartları yükseltilir
Fabrikalar ve İşyerleri
  • Uygun beslenme iş kazası riskini azaltır
  • Çalışan verimliliği ve dikkat süresi artar
  • İşe devamsızlık oranı düşer
  • Diyetisyen planlamasıyla maliyet ve israf azalır
  • Kurumsal sosyal sorumluluk standartları desteklenir
Spor Kulüpleri ve Tesisleri
  • Sporcu performansı beslenme ile doğru orantılıdır
  • Diyetisyen desteği sakatlanma riskini azaltır
  • Kas gelişimi ve toparlanma süreci optimize edilir
  • Doping riskleri ve yanlış takviye kullanımı önlenir
  • Performans verileri bilimsel olarak izlenir
Belediye Aşevleri ve Sosyal Yardım Kurumları
  • Dezavantajlı gruplara sunulan gıdanın besin değeri korunur
  • Gıda zehirlenmesi riski diyetisyen denetimiyle düşer
  • Kaynaklar etkin ve adil kullanılır
  • Beslenme eğitimiyle toplumsal farkındalık artar
  • Sosyal yardım hizmetleri halk sağlığıyla bütünleşir
Aksi halde:
  • Toplu gıda zehirlenmeleri
  • Dengesiz menüler
  • Vitamin-mineral yetersizlikleri
  • Kronik hastalık yükünde artış kaçınılmaz olacaktır

Bu nedenle, bu kurumlarda diyetisyen varlığı bir lüks değil, ulusal bir zorunluluktur.

EKONOMİK AÇIDAN TÜRK DİYETİSYENLER BİRLİĞİ YASASI ÇIKARILMALIDIR

Diyetisyenlerin etkin istihdamı, kronik hastalıkların azaltılması yoluyla Sağlık Bakanlığı bütçesinde milyarlarca liralık tasarruf anlamına gelir. Bu, sadece bir meslek düzenlemesi değil, aynı zamanda ekonomik sürdürülebilirlik politikasıdır.

%40

Kronik hastalıkların doğru beslenme ile önlenebilme oranı

%60

Diyetisyen istihdamı ile sağlanabilecek sağlık bütçesi tasarrufu

3.5x

Diyetisyenli kurumlarda iyileşme hızı artışı

%70

Okul çağı çocuklarda doğru beslenme ile akademik başarı artışı

Kanıta Dayalı Gerçek

"Her 1 TL'lik diyetisyen hizmeti yatırımı, sağlık sistemine 7 TL tasarruf olarak dönmektedir. Randomize kontrollü çalışmalar, diyetisyen danışmanlığının kronik hastalık riskini %40-60 oranında azalttığını göstermektedir."

BİLİMSEL KANITLAR VE ARAŞTIRMALAR

KRONİK HASTALIKLARDA ETKİ

"Diyetisyen tarafından verilen tıbbi beslenme tedavisi, tip 2 diyabet hastalarında HbA1c değerlerinde %1.5-2.0 arası düşüş sağlamaktadır. Bu, diyabet ilaçları kadar etkili bir sonuçtur."

Diabetes Care Dergisi, 2021 - Randomize Kontrollü Çalışma

EKONOMİK ETKİ ANALİZİ

"Diyetisyen istihdamının artırılması, Sağlık Bakanlığı bütçesinde yıllık 15-20 milyar TL tasarruf potansiyeli taşımaktadır. Kronik hastalıkların tedavi maliyeti, önleme maliyetinden 7 kat daha yüksektir."

Sağlık Ekonomisi ve Politikası Derneği - 2023 Raporu

HALK SAĞLIĞI GÜVENLİĞİ

"Denetimsiz zayıflama ürünleri nedeniyle son 3 yılda 47 kişi hayatını kaybetmiş, 350'den fazla kişide geri dönüşü olmayan organ yetmezlikleri gelişmiştir."

Türk Tabipleri Birliği Halk Sağlığı Raporu - 2023

KLİNİK ETKİNLİK

"Kardiyak rehabilitasyonda diyetisyen desteği alan hastalarda mortalite oranı %30, tekrar hastaneye yatış oranı %45 azalmaktadır."

Journal of the American College of Cardiology

DİYETİSYENLERİN KAZANIMLARI

Türk Diyetisyenler Birliği Yasası ile diyetisyenler aşağıdaki önemli kazanımlara sahip olacaklardır:

MESLEKİ ÖZERKLİK VE TANINIRLIK
  • Eşit Sağlık Profesyoneli Statüsü: Hekim, eczacı ve hemşire gibi, kendine ait bir yasa ve meslek odası olan, tanımlanmış yetkileri olan bir sağlık profesyoneli haline gelecekler.
  • Bağımsız Karar Verebilme: Hekim sevkine bağımlı olmaksızın, kendi uzmanlık alanları olan beslenme ve diyet konusunda bağımsız değerlendirme yapma, beslenme tanısı koyma ve tedavi planlama yetkisine sahip olacaklar.
YASAL VE HUKUKİ KAZANIMLAR
  • Net Yetki ve Sorumluluk: "Teşhis ve tedavi yetkisi" kavramı netleşeceğinden, belirsizlikler ortadan kalkacak.
  • Daha Güçlü Hukuki Koruma: Bağımsız bir oda, üyelerinin haklarını korumak için etkin bir şekilde dava açabilir, avukat tutabilir ve hukuki süreçleri yönetebilir.
  • Etik ve Standartların Korunması: Oda, meslek etiğini denetler ve etik dışı davrananlara karşı disiplin soruşturması açabilir.
EKONOMİK VE KARİYER KAZANIMLAR
  • Ücret Standardizasyonu: Oda, asgari ücret tarifesi belirleyerek serbest çalışan diyetisyenlerin fiyatlarını bir standarda oturtur.
  • Daha Geniş İstihdam Alanları: Net yetkiler tanındığında, diyetisyenler daha fazla alanda istihdam edilebilecek.
  • Sözleşme Gücü: Güçlü bir meslek odası, Sağlık Bakanlığı ve SGK gibi kurumlarla toplu sözleşmeler yapabilir.

ÖZET TABLO: "ÖNCESİ VE SONRASI"

KonuMevcut Durum (Olmadan)Kazanım (Olduktan Sonra)
Mesleki StatüBelirsiz, hekime bağımlıNet, özerk, eşit sağlık profesyoneli
Yasal YetkiKısıtlı, yoruma açıkNet çizgilerle çizilmiş, geniş
Hak KorumaZayıf, bireyselGüçlü, kurumsal (Oda desteği)
Ekonomik DurumStandartsız, rekabete açıkTarifeli, standardize, güvenceli

YASAL DAYANAKLAR

Anayasa Madde 56

"Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir."

Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu

Koruyucu sağlık hizmetleri kapsamında beslenme danışmanlığı ve denetimi.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi Madde 25

"Herkesin kendisinin ve ailesinin sağlık ve refahı için beslenme hakkı vardır."

İMZA KAMPANYASINA KATIL

Türk Diyetisyenler Birliği Yasası'nın hayata geçmesi için desteğinizi bekliyoruz.

İMZA VER

İmza kampanyası linki: https://c.org/7W6KW5SRg8

SONUÇ VE ÇAĞRI

Diyetisyenlik mesleği, yalnızca bireyin değil, toplumun yaşam kalitesini inşa eden bir bilimdir.

"Türk Diyetisyenler Birliği Yasası"nın çıkarılması, ülkemizde beslenme biliminin ve halk sağlığının geleceği için ertelenemez bir zorunluluktur. Devletin ilgili kurumları, meslek örgütleri ve üniversiteler birlikte hareket ederek;

  • Meslek standartlarını yasal güvence altına almalı,
  • Her ilde Diyetisyen Odası kurulmasını sağlamalı,
  • Halk sağlığını koruyacak bilimsel uygulama denetimini kurumsallaştırmalıdır.

Sağlıklı toplum, doğru beslenmeyle mümkündür. Doğru beslenme ise yalnızca diyetisyenle mümkündür.

© 2025 Türk Diyetisyenler Birliği Yasası Kampanyası. Tüm hakları saklıdır.

Türkiye Diyetisyenler Derneği işbirliği ve Anadolu Sağlık Sen desteği ile Uzman Diyetisyen Nurettin ŞAHİNLİ öncülüğünde yürütülmektedir.

Uzman Diyetisyen Nurettin ŞAHİNLİ